Depression: ano ito, mga sintomas, sanhi at lunas

Ang depression ay hindi lumilipas na lungkot o kahinaan ng loob: isa itong sakit, karaniwan at nagagamot. Sa artikulong ito, titingnan natin kung paano ito nakikilala, gaano ito kalaganap, saan ito nanggagaling at aling mga lunas ang napatunayang epektibo, mula sa psychotherapy at mga gamot hanggang sa mga pinakabagong therapy.

Ano ang depression

Tinatawag itong major depression kapag sa loob ng hindi bababa sa dalawang linggo, halos araw-araw, may malungkot na mood o pagkawala ng interes at kasiyahan sa mga bagay na dati ay ikinatutuwa, kasama ang iba pang sintomas na nagpapahirap sa pang-araw-araw na buhay. Hindi lang ang tindi ng lungkot ang mahalaga, kundi pati kung gaano ito katagal at kung gaano ito kabigat sa trabaho, sa mga relasyon at sa pag-aalaga sa sarili.

Ang depression ay may tendensiyang bumalik: ang nagkaroon na ng isang episode ay may mas mataas na panganib na magkaroon ng iba pa. Kaya ang layunin ng gamutan ay hindi lang matapos ang episode, kundi maiwasan din ang pagbabalik nito.

Gaano ito kadalas

Ayon sa World Health Organization (WHO), sa buong mundo ang depression ay tumatama sa humigit-kumulang 5.2% ng mga adult, mas madalas sa mga babae (6.2%) kaysa sa mga lalaki (4.1%): mga 322 milyong tao. Sa Italy, ayon sa datos ng PASSI surveillance ng Istituto Superiore di Sanità para sa 2023-2024, bahagyang higit sa 6% ng mga adult na 18 hanggang 69 taong gulang ang nag-uulat ng mga sintomas ng depression; 65% lamang sa kanila ang lumalapit sa isang tao para humingi ng tulong.

Ano ang mga sanhi

Ang depression ay hindi nanggagaling sa iisang sanhi, kundi sa pagsasama-sama ng ilang salik:

• biyolohikal: pagkakaroon nito sa pamilya, mga pagbabago sa paggana ng ilang network sa utak at ng mga sistemang kumokontrol sa stress;
• sikolohikal: hilig sa pesimismo, mababang pagpapahalaga sa sarili, mahihirap na karanasan noong pagkabata;
• pangkapaligiran: pagkamatay ng mahal sa buhay, paghihiwalay, pagkawala ng trabaho, pag-iisa, kahirapan, karahasan;
• medikal: ilang sakit, gaya ng hypothyroidism, mga chronic na sakit at chronic pain, at ilang gamot ay maaaring magdulot o magpalala ng mga sintomas ng depression.

Ang mga sintomas

Ang pinakakaraniwang sintomas ay:

• lungkot, pakiramdam ng kawalan o pagkairita sa malaking bahagi ng araw;
• pagkawala ng interes at kasiyahan;
• pagod at kawalan ng lakas;
• problema sa pagtulog, kulang man o sobra;
• pagbabago sa gana sa pagkain at sa timbang;
• hirap sa pag-concentrate at sa pag-alala;
• pakiramdam ng pagkakasala o ng kawalang-silbi;
• pagbagal o, sa halip, agitation (labis na pagkabalisa at hindi mapakali);
• pag-iisip tungkol sa kamatayan o sa suicide.

Sa mga nakatatanda, ang depression ay maaaring lumabas pangunahin bilang mga problemang pisikal, pagkawala ng memorya o pag-iwas sa ibang tao, kaya mas huli itong nakikilala.

Paano ginagawa ang diagnosis

Ang diagnosis ay clinical: nakabatay ito sa pakikipag-usap sa doktor o sa psychiatrist, na binubuo ang larawan ng mga sintomas, kung gaano na katagal ang mga ito at ang kasaysayan ng tao. Ang mga questionnaire gaya ng Beck Depression Inventory ay tumutulong sukatin ang tindi at sundan ang takbo nito sa paglipas ng panahon (may test kami tungkol sa depression sa Italian edition ng site), pero hindi nito napapalitan ang pagpapatingin. Ang mga blood test, halimbawa para sa thyroid, ay ginagamit para alisin ang posibilidad ng mga medikal na sanhi na maaaring gumaya o magpalala sa depression.

Mahalagang maihiwalay ang depression sa depression na lumalabas sa bipolar disorder, dahil magkaiba ang mga lunas.

Ang mga lunas

Psychotherapy

Ang psychotherapy ay kasing-epektibo ng mga gamot. Isang malaking meta-analysis ng 331 randomized study at higit sa 34,000 pasyente ang nagpakita na lahat ng pangunahing uri ng psychotherapy, gaya ng cognitive behavioral therapy, interpersonal therapy, behavioral activation at problem-solving therapy, ay mas epektibo kaysa sa karaniwang pangangalaga, na may napakaliit na pagkakaiba sa isa't isa. Kaya ang pagpili ay nakadepende higit sa lahat sa kagustuhan ng tao at sa kung ano ang available.

Isa pang meta-analysis ng 101 pag-aaral ang nagpakita na ang psychotherapy at ang mga gamot, kapag hiwalay, ay may magkatulad na bisa, habang ang kombinasyon ng dalawa ay mas epektibo kaysa sa bawat isa nang mag-isa, lalo na sa moderate o malubhang depression.

Mga antidepressant

Ang mga antidepressant ay nahahati sa mga klase:

• selective serotonin reuptake inhibitors (SSRI), kadalasang unang pinipili dahil mahusay na natotolerate;
• serotonin and norepinephrine reuptake inhibitors (SNRI);
• tricyclic antidepressants, ang pinakaluma, epektibo pero may mas maraming side effect;
• monoamine oxidase inhibitors (MAOI), na humaharang sa enzyme na sumisira sa serotonin, norepinephrine at dopamine, at bihira nang gamitin ngayon dahil sa interaksiyon sa ibang gamot at sa ilang pagkain;
• iba pang antidepressant na may ibang mekanismo, gaya ng bupropion, mirtazapine, trazodone, vortioxetine at agomelatine.

Ang pinakamalawak na meta-analysis na mayroon, ng 522 pag-aaral at higit sa 116,000 pasyente, ay nagkumpirma na lahat ng 21 antidepressant na pinag-aralan ay mas epektibo kaysa sa placebo sa major depression, na may maliliit na pagkakaiba sa isa't isa. Kaya ang tamang gamot ay pinipili batay sa mga side effect, sa iba pang sakit at sa kagustuhan ng tao. Ang epekto ay karaniwang lumalabas pagkalipas ng ilang linggo, at ang gamutan ay hindi dapat kailanman ihinto nang biglaan o nang hindi kinakausap ang doktor.

Esketamine nasal spray

Para sa depression na hindi tumutugon sa hindi bababa sa dalawang magkaibang antidepressant, na tinatawag na treatment-resistant depression, may esketamine, isang nasal spray na ginagamit kasabay ng isang antidepressant na iniinom. Sa Pilipinas, ang esketamine (Spravato) ay rehistrado sa FDA Philippines bilang prescription drug (Rx) mula 16 Disyembre 2021, ayon sa verification portal ng FDA Philippines na kinonsulta noong 21 Oktubre 2026. Sa isang randomized study sa 676 pasyenteng may treatment-resistant depression, mas madalas ang remission pagkalipas ng 8 linggo sa esketamine kaysa sa pagdagdag ng quetiapine (27.1% laban sa 17.6%). Ayon sa package insert na aprubado ng FDA Philippines, kailangan nito ng reseta ng doktor, at ang pasyente mismo ang nag-i-spray nito sa ilalim ng superbisyon ng isang healthcare professional, na susundan ng obserbasyon, dahil maaari itong magdulot ng antok, pagkahilo at pakiramdam ng pagkahiwalay sa sarili o sa paligid (dissociation) sa mga oras pagkatapos. Tinalakay din namin ang esketamine sa isang hiwalay na artikulo sa Italian edition ng site.

Transcranial magnetic stimulation

Ang repetitive transcranial magnetic stimulation (rTMS) ay gumagamit ng mga magnetic pulse, na nililikha ng isang coil na nakapatong sa ulo, para pasiglahin ang mga bahagi ng utak na may kinalaman sa pagkontrol ng mood. Ginagawa ito sa clinic, nang walang anesthesia, sa mga paulit-ulit na session sa loob ng ilang linggo. Isang meta-analysis na inilathala noong 2026, ng 141 pag-aaral at higit sa 10,000 pasyente, ang nagkumpirma na ilang paraan ng stimulation ang mas epektibo kaysa sa pekeng stimulation, kahit sa treatment-resistant depression, bagama't katamtaman lamang ang epekto.

Transcranial direct current stimulation

Ang transcranial direct current stimulation (tDCS) ay nagpapadaan ng napakahinang kuryente sa pagitan ng dalawang electrode sa noo, at maaari din itong gamitin sa bahay na may remote na pagsubaybay ng isang center. Mas mahina ang ebidensya: isang meta-analysis noong 2025 ang walang nakitang makabuluhang benepisyo sa major depression kapag tDCS lamang ang ginamit, pero may nakita kapag isinabay sa mga antidepressant. Isang pag-aaral noong 2026 na pinagsama ito sa isang cognitive video game ang hindi nagbigay ng mas magandang resulta kaysa sa pekeng gamutan: ikinukuwento namin ito sa artikulo tungkol sa transcranial stimulation na may video game.

Electroconvulsive therapy

Sa pinakamalulubhang anyo, na may mataas na panganib o hindi tumutugon sa ibang lunas, maaaring gamitin ang electroconvulsive therapy, na ginagawa sa ilalim ng general anesthesia. Pinag-uusapan namin ito sa paghahambing ng ketamine at electroconvulsive therapy sa Italian edition ng site.

Hypericum, o St. John's wort

Ang hypericum at St. John's wort ay dalawang pangalan ng iisang halaman, ang Hypericum perforatum. Nabibili ito kahit walang reseta, pero hindi ito dapat basta-basta inumin: ayon sa European Medicines Agency (EMA), ang ahensya ng gamot ng European Union, pinapataas nito ang aktibidad ng mga enzyme sa atay na nag-aalis ng maraming gamot, at maaari nitong bawasan ang epekto ng mga anticoagulant, mga gamot laban sa organ rejection, mga gamot laban sa HIV, ilang chemotherapy at hormonal contraceptive. Kapag isinabay sa mga antidepressant, maaari itong magdulot, bagama't bihira, ng serotonin syndrome. Kaya dapat lamang itong gamitin pagkatapos itong pag-usapan sa doktor, at hindi kailanman kasabay ng mga antidepressant.

Lifestyle

Regular na ehersisyo, pagtulog na kasing-regular hangga't maaari, pagbabawas ng alak at pagpapanatili ng ugnayan sa ibang tao ay nakatutulong sa paggaling, pero hindi napapalitan ng mga ito ang gamutan sa moderate o malubhang depression. May papel din ang pagkain, na pinag-aaralan pa.

Kailan dapat magpatingin sa doktor

Sa aking karanasan bilang doktor, ang pinakamahirap para sa maraming pasyente ay ang gawin ang unang hakbang: kadalasan dumarating sila pagkalipas ng ilang buwan, kumbinsidong kailangan nilang «kayanin nang mag-isa». Mas mabuting lumapit sa family doctor o sa psychiatrist kapag ang mga sintomas ay tumatagal nang higit sa dalawang linggo, kapag pinahihirapan nito ang pagtatrabaho o ang pag-aalaga sa sarili at sa iba, at agad-agad kung lumitaw ang pag-iisip tungkol sa kamatayan.

Bibliograpiya

1. World Health Organization. Depressive disorder (depression). Fact sheet, 11 Setyembre 2026. Na-access noong 21 Oktubre 2026. who.int
2. Istituto Superiore di Sanità. Salute mentale: sintomi di depressione per il 6% degli adulti e il 9% degli over 65, cresce la domanda di cura (datos ng PASSI 2023-2024), 9 Oktubre 2025. Na-access noong 21 Oktubre 2026. iss.it
3. Cuijpers P, Quero S, Noma H, Ciharova M, Miguel C, Karyotaki E, Cipriani A, et al. Psychotherapies for depression: a network meta-analysis covering efficacy, acceptability and long-term outcomes of all main treatment types. World Psychiatry. 2021;20(2):283-293. doi:10.1002/wps.20860. PubMed
4. Cuijpers P, Noma H, Karyotaki E, Vinkers CH, Cipriani A, Furukawa TA. A network meta-analysis of the effects of psychotherapies, pharmacotherapies and their combination in the treatment of adult depression. World Psychiatry. 2020;19(1):92-107. doi:10.1002/wps.20701. PubMed
5. Cipriani A, Furukawa TA, Salanti G, Chaimani A, Atkinson LZ, Ogawa Y, Leucht S, et al. Comparative efficacy and acceptability of 21 antidepressant drugs for the acute treatment of adults with major depressive disorder: a systematic review and network meta-analysis. The Lancet. 2018;391(10128):1357-1366. doi:10.1016/S0140-6736(17)32802-7. PubMed
6. Reif A, Bitter I, Buyze J, Cebulla K, Frey R, Fu DJ, Ito T, et al. Esketamine Nasal Spray versus Quetiapine for Treatment-Resistant Depression. The New England Journal of Medicine. 2023;389(14):1298-1309. doi:10.1056/NEJMoa2304145. PubMed
7. Food and Drug Administration Philippines. FDA Verification Portal: Spravato (Esketamine as hydrochloride) 28 mg Nasal Solution (Spray), Reg. No. DR-XY47611, Prescription Drug (Rx), inisyu noong 16 Disyembre 2021. Na-access noong 21 Oktubre 2026. verification.fda.gov.ph
8. Food and Drug Administration Philippines. Spravato (esketamine): approved package insert (CCDS v008, rebisyon 2 Agosto 2022), Therapeutic Indications at Dosage and Method of Administration, naka-link sa FDA Verification Portal. Na-access noong 21 Oktubre 2026. FDA Philippines
9. Zhang Y, Meng J, Liu X, Tang H, Zhong D, Li Y, Li J, et al. Repetitive Transcranial Magnetic Stimulation for Major Depressive Disorder: A Systematic Review and Network Meta-Analysis. Journal of Evidence-Based Medicine. 2026;19(3):e70155. doi:10.1111/jebm.70155. PubMed
10. Ren C, Pagali SR, Wang Z, Kung S, Boyapati RB, Islam K, Li JW, et al. Transcranial Electrical Stimulation in Treatment of Depression: A Systematic Review and Meta-Analysis. JAMA Network Open. 2025;8(6):e2516459. doi:10.1001/jamanetworkopen.2025.16459. PubMed
11. European Medicines Agency, HMPC. European Union herbal monograph on Hypericum perforatum L., herba (EMA/HMPC/7695/2021, revision 1), 23 Nobyembre 2022, seksiyon 4.5. Na-access noong 21 Oktubre 2026. ema.europa.eu
12. Department of the Interior and Local Government (DILG) Region IV-A. One Number for All Emergencies: Unified 911 to Launch Nationwide, 5 Setyembre 2025. Na-access noong 21 Oktubre 2026. dilg.gov.ph
13. Department of Health. National Mental Health Crisis Hotline (NCMH Crisis Hotline). Opisyal na pahina na doh.gov.ph/NCMH-Crisis-Hotline, binasa sa naka-archive na kopya noong 5 Nobyembre 2023 dahil hindi ito mabuksan nang live. Na-access noong 21 Oktubre 2026. doh.gov.ph (archive)